|
Wat is fijn stof
Fijn stof is een verzamelnaam voor allerlei zwevende kleine deeltjes van verschillende grootte, van verschillende herkomst en dus met een verschillende chemische samenstelling. Fijn stof wordt in soorten ingedeeld naar deeltjesgrootte ook wel PM. PM staat voor particulate matter (fijn stof) en geeft de diameter van de stofdeeltjes aan.
Er wordt onderscheid gemaakt in de volgende klassen:
· |
PM10: diameter <10 μm (o.a. opwaaiend wegenstof en slijtagedeeltjes uit motoren en remmen) |
· |
PM2,5: diameter <2,5 μm (o.a. uit de uitlaten van dieselmotoren) |
Daarnaast wordt onderscheid gemaakt tussen primair en secundair fijn stof. Dit onderscheid is afhankelijk van de manier van ontstaan van fijn stof. Primair fijn stof ontstaat door wrijving, door de wind of door verbranding van fossiele brandstoffen. Secundair fijn stof ontstaat door reactie van moleculen van verzurende stoffen in de lucht tot zouten. Secundaire deeltjes kunnen zich aan primaire deeltjes hechten.
Door de kleine deeltjesgrootte kan fijn stof in de lucht over grote afstanden worden verplaatst. Het komt niet per definitie dicht bij de bron terecht. Zo'n 15% van het fijn stof in Nederland komt van binnenlandse bronnen, zoals verbranding in automotoren, industrie en scheepvaart, op- en overslag van kolen en ertsen en uitstoot uit elektriciteitscentrales. Ook uitstoot uit woningen is mogelijk door bijvoorbeeld openhaarden of barbecue. Circa 30% waait over uit het buitenland. De overige 55% is afkomstig van natuurlijke bronnen, zoals vulkanische uitbarstingen, opwaaiend zeezout of (bodem)stof.
Effecten op gezondheid
Fijn stof heeft bij inademing een schadelijk effect op de menselijke gezondheid, waarvan de mate afhangt van de samenstelling en de concentratie. Er is geen concentratie aan te wijzen waarbij fijn stof geen klachten veroorzaakt, er is dan ook geen drempelwaarde. Fijn stof dringt maar langzaam door in het lichaam en kan daardoor ook op de langere termijn schadelijk zijn. De kleine zwevende deeltjes komen bij inademing diep in de longen terecht. Grotere deeltjes worden echter door de neus vastgehouden en uitgescheiden via het slijmvlies. De inademing van PM2,5 zal daarom meer gevolgen hebben.
Langdurige blootstelling aan fijn stof kan leiden tot problemen met de gezondheid. Fijn stof veroorzaakt de volgende problemen: luchtwegklachten, hoesten, benauwdheid en verminderde longfunctie. Voor bepaalde risicogroepen is de kans op schadelijkheid groter. Voorbeelden zijn carapatiënten, ouderen met hart- en vaatziekten, kinderen en mensen die zware lichamelijke arbeid verrichten. Wanneer de lucht sterk is verontreinigd met fijn stof hebben niet alleen overgevoelige mensen te kampen met gezondheidsklachten. Het heeft dan een effect op de gehele bevolking. Verhoogde concentraties zijn in Nederland te vinden binnen 100m van een autosnelweg en binnen 50m van een stedelijke weg.
|
